Chuyện này phải tách ra để đáp:
1) Một là hỏi về nỗi nghi núi, sông, đại địa do cộng nghiệp tạo thành. Núi, sông, đại địa do các duyên hòa hợp mà thành, do nghiệp cảm của chúng sanh, chỉ do thức hiện, không gì chẳng phải là cộng nghiệp. Không chiêu cảm thì trong thức cũng chẳng hiện tướng. Dùng nước để sánh ví thì trời, rồng, người, quỷ, mỗi loài thấy nước có hình tướng mỗi khác. Đó là một thí dụ rành rành. Nhưng nước có các giai đoạn Thành, Trụ, Hoại, Không, các loài như trời, rồng v.v… thấy tướng sai khác chính là vì nghiệp báo bất đồng, nên chẳng thấy [nước chỉ có] một tướng; nhưng nước trọn chẳng vì những cảm nhận sai lầm ấy mà trong sát na biến thành lưu ly, hay biến thành ngọn lửa. Dẫu cho chư thiên chết sạch, còn có các loài rồng, người, quỷ v.v… chấp lấy tướng của nước, nước chẳng vì chư thiên đã chết mà tiêu diệt. Dẫu các loài đều chết sạch, nhưng nước chưa đến [giai đoạn] Không Kiếp [sẽ chẳng bị diệt mất], ắt sẽ có trời, rồng, người, quỷ mới sanh ra nương cậy vào nước. Hiểu rõ điều này, bèn biết: Địa cầu không nhất định thuận theo nhân loại mà tiêu diệt.
2) Hai, mặt trăng chẳng có không khí, không có động vật là do các khoa học gia dùng viễn vọng kính để dò tìm nói ra. Đó chỉ là nhìn vào nửa phần, có thật sự là như thế hay không, vẫn phải chờ các khoa học gia phát minh tiến bộ hơn nữa. Mặt trăng tối tăm, mấy chục năm trước, [các nhà khoa học] từng nói mặt trăng chỉ có các núi lửa đã tắt. Gần đây, họ lại chẳng thừa nhận thuyết ấy. Lại sau bao nhiêu năm nữa, ắt sẽ có thuyết mới. Dẫu nguyệt cầu thật sự chẳng có động vật, nhưng ban đêm địa cầu thường được mặt trăng soi sáng, nên Trung Hoa căn cứ theo đó để soạn lịch. Huống chi nó lại còn chuyển động xoay quanh địa cầu, cớ sao biết nó chẳng do chúng sanh trên địa cầu chiêu cảm? Nếu nói mặt trăng là do chúng sanh trên mặt trăng mà hiện, mặt trời là do chúng sanh trong mặt trời mà hiện, nước là do chúng sanh trong nước mà hiện, thế mà chúng sanh sống trên lục địa của địa cầu rõ ràng là gặp ngày nắng gắt bèn uống nước, [vậy thì] mặt trời và nước có phải là chỉ do chúng sanh nơi bản thể[9] mà hiện, hay là nó cũng có mối quan hệ đối với chúng sanh nơi những thể khác?
3) Ba, chúng sanh, khí giới, điều nào chín muồi trước? Vốn là vì chẳng hiểu những sự [vừa được biện luận] trên đây, nên mới nêu kèm theo câu hỏi này. Đã hiểu rõ những sự trên đây thì [vấn đề này] có thể bỏ mặc, chẳng cần bàn tới.