Hỏi: Anh trình bày và phân tính về giới sát, luôn dẫn kinh Phật, vậy thì giáo lý Phật dường như đáng tin. Nhưng Sở Vương Anh ban đầu tín phụng Phật giáo, vì sao lại gặp hoạ?

Trả lời: Sở Vương Anh gặp hoạ, là do không tín phụng pháp. Một khi đã tin theo Phật, thì phải kính thuận lời Phật. Phật dạy con hiếu, thần trung. Lời dạy rõ ràng, khắp cả đại tạng. Vua Sở đã kính Phật pháp, lại mưu tính làm loạn, chính là tội nhân cửa Phật, làm sao được sự gia hộ của Phật? Những lời không hợp chánh pháp, người quân tử còn không nói, huống hồ là Phật, lại vì bè đảng riêng tư mà làm ngược lại với pháp của mình sao? Những người nông cạn viện cớ để huỷ báng Phật, có thể thấy được kiến thức nông cạn của anh ta.

Hỏi: Vua Sở gặp hoạ, đã nói rồi. Nhưng Lương Võ Đế tín phụng Phật, cuối cùng chết đói ở Đài Thành, là vì sao?

Trả lời: Chết đói ở Đài Thành là nhà nho đồn đại. Khảo chứng sử tịch, Hầu Cảnh đánh chiếm Đài Thành, thấy Võ Đế trong Thái Cấp Đông cung, sắc mặt không đổi, Hầu Cảnh không dám nhìn lên, trở về báo cho Vương Tăng Quý, nói có “thiên oai nan phạm, không dám gặp lại”. Sau Võ Đế muốn điều gì, cũng không được toại ý, ăn uống cũng bị Cảnh Công cắt giảm. Vương Quan dâng lên mấy trăm cái trứng gà, Võ Đế đắng miệng xin mật, không cho, Võ Đế “hít hà” một cách sân si, rồi chết. Vua nói đắng miệng, thì biết không phải là đói; vua muốn ăn mật, thì biết không phải chống đói; thức ăn chỉ nói cắt giảm, rõ ràng không phải giam đói. Vương gia, thức ăn thừa của họ, cũng đủ ăn no cho mấy người, đâu như nô tỳ, cắt giảm là đói! Trứng gà đến mấy trăm cái, thì những thực vật khác chắc chắn cũng tương đương. Đâu thể có mấy trăm cái trứng gà bên cạnh, mà bảo là chết đói được? Ôi! Hàng tu mi nam tử xưa nay trong thiên hạ, tự cho là rất nhiều. Nhưng, chỉ một đoạn văn này, lại lấy tai làm mắt, không chịu đọc qua nguyên văn, huống hồ nghĩa kinh thâm áo khác!

Hỏi: Sử luận sau này, đều nói Võ Đế xả thân, xả luôn cả thiên hạ, tôi nghĩ không nên.

Trả lời: Từ xưa đến nay, bất kể hiền ngu, chưa ai là không xả thân. “Ba tấc hơi dùng vào ngàn việc, vô thường hễ đến vạn sự thôi”. Người đời sau tuy cười Võ Đế xả thân, không biết thân mình, cũng đã sớm xả. Hiện tại mình đang khoẻ mạnh, liền cho Võ Đế xả thân là sai, không biết tương lai chính mình cũng chắc chắn có một ngày xả thân trong lục đạo. Kẻ huỷ báng Phật, xả thân trong địa ngục; kẻ huỷ báng pháp, xả thân trong đường ngạ quỷ; kẻ huỷ báng tăng, xả thân trong loài bàng sanh. Lúc đó, muốn xả thân ở chùa Đồng Thái e cũng không được!

Lời bàn: Những sách do Cựu Giám, Tăng Sử, Kim Thang viết, đều ghi Đại Thông Nguyên niên, sau khi xây xong chùa Đồng Thái to lớn, Lương Võ Đế vào chùa, xả thân ba ngày, quần thần đều bố thí tiền tài chuộc về. Trung Đại Thông Nguyên niên, Võ Đế lại vào chùa Đồng Thái, giảng kinh Niếtbàn, chẳng phải xả thân nữa. Đời đồn ba lần xả thân, là sai. Lại thêm hai chữ “hầu hạ”, lại nói quần thần bỏ tiền bạc ra chuộc, có hơi khoa trương, có ý huỷ báng. Ôi! Thời Khổng Tử, người viết sử đã không công tâm, làm sao có thể hy vọng sử quan đời sau, không tuỳ tục vì khen chê?

Hỏi: Sự nhầm lẫn Lương Võ Đế chết đói, đã rõ. Nhưng chư Phật Bồ tát, cứu khổ tầm thanh, Võ Đế xả thân phụng Phật như thế, sao không cứu?

Trả lời: Xả ở nơi tâm, không phải ở nơi thân. Võ Đế thân tuy xả, nhưng tâm chưa xả. Nếu một lòng xuất thế, liền bỏ thiên hạ như vứt giẻ rách. Tại sao lại còn vào lúc tuổi già, chiêu nạp Hầu Cảnh, mưu đồ chiếm lấy Trung Nguyên? Từ đó thấy được, biết ba ngày xả thân, có chút niệm cầu phước, hoàn toàn chẳng phải một lòng xuất thế. Dù vậy, tất cả công đức chép kinh tạo tự của ông ta, cũng đã không thể phai mờ. Cho nên tuy gặp phản nghịch, nhưng cũng chết vào tuổi khá cao, không thể nói là không có phước. Thời Xuân Thu, những người hận Khổng Tử nhất, không ai qua Đạo Chích, Hoàn Đồi. Nhưng hai người ấy, một người chết tuổi rất cao, một người làm quan Tư Mã. Những người kính tin Khổng Tử, không ai qua Nhan Uyên, Nhiễm Bá Ngưu, Tử Lộ, nhưng ba người này, hoặc đoản mạng, mắc bệnh hiểm nghèo, hoặc gặp nạn, bị xử chết, điều này lại phải nói thế nào? Định nghiệp khó chuyển, trong kinh Phật đã nói rất rõ. Biến loạn Đài Thành, chớ có nghi ngờ.

Thiền sư Chí Công khi sắp viên tịch, đến nội cung cáo biệt Võ Đế. Võ Đế thất kinh, hỏi vận nước thế nào. Thiền sư không trả lời, chỉ chỉ vào hầu (yết hầu) và cảnh (cổ) của vua gợi ý. Vua không hiểu, lại hỏi. Sư nói: “Tháp lão tăng hoại, thì thiên hạ của bệ hạ cũng hoại”. Thiền sư viên tịch, Võ Đế xây tháp ở chung Sơn. Công trình đã xong, bỗng vua nghĩ: “Tháp gỗ làm sao lâu dài được?” Cho xây lại, thay tháp đá, hy vọng lâu dài không hoại. Dỡ tháp chưa xong, thì lính của Cảnh Hầu đã đánh vào. Số mạng đã định, khó mà tránh thoát.

Thêm: Phật nói tất cả do tâm tạo, tại sao Lương Võ Đế không thể cải tạo vận mạng của mình? Phật pháp cho rằng, con người có định mệnh, định mệnh đây chính là do nhân quả ba đời quyết định. Một người một đời phải hết sức cải tạo vận mạng của mình, đây là bản chất của Phật giáo. Nhưng, những người không có ý chí, luôn chạy theo vận mạng. Nhất là đại kiếp nạn, không có sức đại hùng thì khó mà thay đổi. Trước khi thiền sư Chí Công viên tịch, đã thấy kiếp nạn của Lương Võ Đế hiện ra trước mắt, thế khó thay đổi, đã thành cục diện không thể thay đổi, cho nên đã khẳng định khi tháp hoại, giang sơn của Võ Đế liền hoại.

Hỏi: Nhà nho chúng ta đã học theo Khổng Tử, trách nhiệm là bài xích dị đoan, ngài ngược lại bao che, là vì sao?

Trả lời: Anh hoàn toàn không biết thế nào gọi là dị đoan. Đại phương hướng của dị đoan là đi ngược lại với thánh nhân. Ví dụ: Trắc ẩn là đoan của nhân, vô trắc ẩn chính là dị đoan; xấu hổ và căm giận là đoan của nghĩa, không xấu hổ và căm giận chính là dị đoan. Khổng Tử không có bốn tật: không suy đoán vu vơ, không khẳng định tuyệt đối, không câu nệ cố chấp, không chỉ ta là đúng; có chính là dị đoan. Đạo ta một mà quán thông tất cả, không nhất quán chính là dị đoan. Tống Hiếu Tông nói: “Năm giới của nhà Phật chính là Ngũ thường của nhà Nho”. Đạo của Khổng Tử, rất gần với chúng ta. Người thời nay không tìm rõ nguyên do, vừa nghe thuyết từ bi của nhà Phật, liền nhất định phản đối, mà “nhân” của nhà Nho ta, mất ngay tại đây; vừa nghe giới trộm cắp, tà dâm của nhà Phật, liền nhất định phản đối, mà “nghĩa” của nhà nho ta, tiêu vong ngay tại đây; vừa nghe giới không vọng ngữ của nhà Phật, nhất định phải phản đối, mà “trọng tín” của nhà nho ta, liền diệt vong ngay tại đây. Chẳng phải muốn bảo vệ đạo mà ngược lại hại đạo sao? Huống hồ đạo của thánh hiền, chí công vô tư, Nghiêu quả thật khiêm tốn cung kính người, nhường cho người phần hiền, ánh sáng của ngài cũng chiếu khắp thiên hạ; Thuấn thì bỏ ý kiến của mình, theo chủ trương của người; Hạ Võ không kiêu căng không khoe công lao, Văn Vương cầu đạo không ngừng nghỉ, chưa từng loại trừ nhau. Mạnh tử gạt bỏ bài bác Dương Mặc, cũng là vạn bất đắc dĩ. Thí như đại Hoàng Ba Đậu, thầy thuốc có lúc dùng nó, không phải là thứ ngày nào cũng cần. Nếu nói công lao của Mạnh tử, hoàn toàn ở chỗ gạt bỏ bài bác Dương Mặc, vậy thì năm đó nếu không có Dương Mặc, Mạnh tử sẽ không có công lao, Mạnh tử cũng sẽ không được lưu danh muôn thuở. Từ đó cho thấy, học thuyết của họ Mạnh truyền nhau, gia miếu họ Mạnh đời đời hương hoả thạnh vượng, vĩnh viễn không suy bại, không phải chính nhờ âm đức của Dương Mặc sao? Tống Nho thua kém Mạnh tử, nhưng sự sân si của họ, ngược lại hơn Mạnh tử; người thời nay thua kém Tống Nho, nhưng sự sân si của người thời nay, lại hơn Tống Nho. Từ nay về sau, không biết sẽ còn đi xuống như thế nào nữa? Tôi lo sợ cho điều này, buộc phải nói đến đây, khen tôi chê tôi, cũng được!