Hoàn toàn chẳng thể tuyệt đối chứng minh sự tồn tại của bản tánh. Hay là trước hết ắt cũng phải miễn... Lão Cư Sĩ Lý Bỉnh Nam | Dịch Giả :Cư Sĩ Bửu Quang Tự đệ tử Như Hòa | Xem: 51


Câu Hỏi

Khi thảo luận về sự tồn tại của bản tánh, thầy từng nêu thí dụ như xe chạy bằng xăng, lại nêu một sự để chứng minh: Như người khi chết, thân xác tuy vẫn còn, nhưng chẳng còn có hành vi của người sống nhằm minh xác có bản tánh tồn tại. Tuy vậy, học trò cho rằng: Người đã chết, ắt là có cơ năng của bộ phận nào đó trên thân thể bị tổn hoại, như xe gãy trục ắt cũng chẳng thể chạy được, chưa chắc đã là vì không có xăng mà chẳng thể chạy! Vì thế, hoàn toàn chẳng thể tuyệt đối chứng minh sự tồn tại của bản tánh. Hay là trước hết ắt cũng phải miễn cưỡng tin chuyện này ư? (Dương Côn Sanh hỏi)

Trả Lời

Thí dụ bất quá nêu ra đại lược phảng phất, chẳng thể nào hoàn toàn phù hợp khít khao được. Chỉ là thấy khói bèn biết là lửa, thấy sương bèn biết băng mà thôi. Trước đây, tôi đã nêu tỷ dụ xăng thúc đẩy xe chạy, lời lẽ đơn giản, ý trọn đủ. Nếu nói tỉ mỉ thì thật sự chẳng phải là do xăng có thể đẩy xe chạy, mà là do hơi xăng vận hành. Nếu một bộ phận nào trên xe bị hỏng hóc, hơi xăng sẽ chẳng thể phát sanh [tác dụng thúc đẩy xe chạy]. Nếu bộ phận trọng yếu nào đó trên thân người bị hư hoại, hơi ấm và thần thức cũng chẳng thể nương gá [xác thân ấy]. Nhưng xe đã hư, cố nhiên là xe bất động. Máy móc của xe hoàn chỉnh (không hỏng hóc gì) mà chẳng có hơi xăng thúc đẩy, làm sao chuyển động được! Ví như các chi thể của người ta tuy toàn vẹn, nhưng chẳng có thần thức và hơi ấm, cũng chẳng thể sống sót. Sự việc phải nhìn theo toàn bộ, chớ nên chấp trước một bề!

Từ Ngữ Phật Học Trong Phần Vấn Đáp